શું વાત કરો છો?


આપણે ધારોકે બધા ભાઈબંધો બેઠા હોય અને એમાંથી એકાદ જણ ઉઠીને આપણને લાફો મારી દે તો? તો આપણે શું કરીએ? પહેલા તો ખુબ જ ગુસ્સે થઇ જઈએ અને પછી એને સામે મારવાની, પાંસરો કરવાની તૈયારી કરીએ.

તે એક વાર એવું થયું. એક વાર અમે બધા મિત્રો જોડે બેઠા હતા અને શું થયું તે ભયંકર હંસી-મજાકો ચાલુ થયા. જેને જે મન ફાવે એ બોલે. તો કોકે વળી એવી વાત કાઢી કે સહુથી સારામાં સારી રીતે વેકેશન કઈ રીતે માણી શકાય? તે દરેક જણ પોતાના અભિપ્રાયો જણાવે. તે વાત એમ થઇ કે અમીષ નાણાવટી એક હતો તે એ આમેય ઝટ કળી શકાય એવો નહિ. તે એની વાત સાંભળીને ધીમે ધીમે વાતોનું ફોકસ અમીષ થઇ ગયો. બધા એના પર એવા તૂટી પડ્યા અને એવી મજાકો ઉડાવી. તે અમીષ અંદર ખાનેથી સહેજ અકળાયો પણ ખરો. અને એ ય ઉશ્કેરાઈને જવાબો આપવા માંડ્યો. એને જાણે એવું લાગ્યું કે કોઈએ એને સીધો લાફો જ માર્યો છે.

હકીકતે આ લાક્ષણિકતા આપણા જીન્સમાં જ સંગ્રહાયેલી છે. તમને જો કોઈક કશુક કહે તો તમે એવું વિચારો કે હકીકતે આ તમારા પર થયેલો હુમલો છે. એટલે આપણે એની સામે લડવા માટે તૈયાર થઇ જઈએ.

એક વાર મને ભદ્રેશે આવીને એવું કહ્યું કે મારે ડોલર સ્ટોર ખોલવાની ઈચ્છા છે. તે મને થયું કે ડોલર સ્ટોર અહી કેટલી બધી કોમ્પીટીશનમાં છે? મેં એને તરત જ કહ્યું: બરાબર છે, પણ જોઈને કરજે. કોઈ પ્રોબ્લેમ ના થાય. અને જો મારું માનતો હોય તો ખરેખર રહેવા દે.

આમાં એવું છે કે કોઈ પણ વાત આપણને રજુ કરવામાં આવે એટલે મારા સહીત, નેચરલી, કેટલાયે લોકો સહુ પ્રથમ તો એનો વિરોધ જ કરી બેસે. ડીશ નેટવર્ક? ના એ ના કરશો. એના કરતા તો કેબલ સારો પડશે. અરે, ટાયરો સામ્સ ક્લબથી લીધા? શું કરવા યાર, મને પૂછ્યું હોત તો? ડિસ્કાઉન્ટ ટાયરમાં થી જ લેવાય. આપણી કોઈ પણ વાત હોય એનો વારંવાર આવો પ્રતિભાવ જોવા મળી શકે.

મૂળ વાત એમ છે કે આપણને કોઈ પણ નવો વિચાર જયારે જણાવવામાં આવે ત્યારે આપણે સહુ પ્રથમ બહુ જ બળ લગાડીને એનો વિરોધ કરી પાડીએ છીએ. અમારા એક ઓળખીતા છે એમને ખાસ્સું એવું સંશોધન કરીને એવું નક્કી કર્યું કે આપણે શોપિંગ મોલ્સમાં ચોકલેટ વેચવાની દુકાન કરીએ. હવે શોપિંગ મોલમાં ચોકલેટ વેચો તો વેચી વેચીને વકરો કેટલો થાય? તે સગાઓને મિત્રોએ એમના અભિપ્રાયો આપવાના ચાલુ કરી દીધા. કોકે કહ્યું કે ઇન્ડિયાથી ગોળી, પીપરમીન્ટ એવું બધું લાઈને વેચજો. જુઓ, કેટલુંક ચાલે છે. કોક કહે કે દેવળીયા થવાના થયા છે તે ગોરીઓ (ગોળીઓ) વેચવા હાલી નીકર્યા છે. એવું બધું.

આપણો સ્વભાવ જ મૂળે વિરોધ કરવા ટેવાયેલો હોય છે. એટલે આપણે કશુક પણ જાણીએ, જોઈએ એટલે તરત જ એમ કહી નાખીએ એ બોસ, આ તો નથી ચાલે એવું.

મનેય એવું કહેવાની ટેવ ખરી. ધારોકે કેટલુંય જોઈ વિચારીને કોઈકે સરસ એલ.જી.નું ટીવી લીધું હોય તો પણ હું એને સોનીનું ટીવી જ સારું એવું કહી દઉં. હવે આપણને એલ.જી.નું ટીવી સારું છે કે નહિ એની પક્કે પાયે ખબર ના હોય તો પણ. કોઈક આપણને એમ કહે કે સોનું ખરીદિને રોકાણ કરવું છે. તો આપણે તરત બોલી ઉઠીએ કે ભાઈ જો, સોનામાં ધ્યાન રાખજે. એના કરતા એપલ કુ.નો શેર સારો. મારો પેલો શિખર છે એની વાઈફે સોનું લીધુંને ભાવ ઉતારી ગયા. હજુ ય રડે છે…એવું બધું.

અશોક જોડે મારે બોલતા બોલતા બહુ જ બીવું પડે. અશોક આમતો મારો ખુબ જ સારો મિત્ર. મને એની સાથે સમય પસાર કરવોય ગમે. ઘણીયે વાતો થાય. પણ કોઈક વાર એવું થાય કે અમારે વાતોમાં ઓપીનીયનનો સંઘર્ષ થાય. એટલે એમાં થાય કેવું કે હું કૈક પણ બોલું કે રજુ કરું એ વાત અશોક તોડી પાડે.  એની મૂળ પ્રકૃતિ જ એવી. એટલે ધારો કે મારે એક વાર એવી વાત નીકળી કે પેલો એક કલ્પના ચાવલાનો લેખ કેટલો સરસ છે!! રિડિફ.કોમ પર કલ્પના ચાવલાની જીવન કથા જેવું મુક્યું હતું. ખુબ જ સરસ લેખ. એમાં કલ્પના ચાવલાએ છેલ્લી ઘડીએ અમેરિકા આવવાનું નક્કી કર્યું અને એના જીવનના નાના-મોટા ચડાવ-ઉતારો, એના પપ્પા પાકિસ્તાનથી ભારત આવીને કઈ રીતે એમને કારખાનું ઉભું કર્યું એવી બધી વાતો. મને તો ખુબ મઝા આવી ગઈ. એ લેખ વાંચીને મને એમ થાય કે લોકો કેવા સંઘર્ષમાંથી પસાર થઈને સિદ્ધિઓને પામે છે.

અશોકને મેં એ લેખ મોકલ્યો ને અશોકે એ લેખ વાંચ્યો. મને તો એમ હતું કે અશોકને પણ એમ થશે કે વાહ, લોકો કેવા કેવા સંઘર્ષમાંથી પસાર થઈને ક્યાં ક્યાં પહોચે છે. તે અશોક મને કહે કે એમાં શું મોટી ધાડ મારી દીધી? ઠીક છે હવે. તે આપણે તો ઓછ્પાઈ જ જઈએ. આપણને એમ થાય કે આટલી બધી સરસ ખૂબી વાળી વાતનો અશોક માટે કોઈ અર્થ નથી.

તે પછી એક વાર એવી વાત નીકળી કે આ વખતે તો ચૂંટણીમાં ઓબામા જીતી જશે. એટલે અશોક મને તરત જ કહે કે એવી શી ખાતરી? એમ તો મીટ્ટ રોમનીનું પલ્લું ય ભારે જણાય છે. હવે અશોકભાઈ દલીલ કરવામાં ખુબ જ હોશિયાર એટલે એ એમની કોઈ પણ વાત સાબિત કરી બતાવે. અથવાતો જોરદાર દલીલબાજી અને રીતસરનું વાક્યુદ્ધ ફાટી નીકળે. જોવાની ખુબ મજા આવે, દરેક જણ પોતપોતાના વિચારો નાની-મોટી દલીલો અને હકીકતો સાથે રજુ કરતા હોય.

વાતનો વિરોધ કરવો કે સલાહ આપવી એ બંને થોડી થોડી અલગ વાતો છે પણ મૂળ કન્સેપ્ટ એ જ છે. તમારી વાત સાંભળ્યા કે વિચાર્યા વગર જ એનો વિરોધ કરી નાખવો એ સલાહ આપવા કરતા ય વધારે ક્રૂર છે. પણ તો ય આપણે બધા આવું ક્યારેક ને ક્યારેક કરતા જ હોઈએ છીએ. દરેકની પર્સનાલીટી પર આધાર છે.

 

ગુરુજી એમ કહે કે બેટા સંપત્તિની જરૂર નથી, અત્યારે જ એનો ત્યાગ કર. પણ ગુરુજી એ તો સંસારનો ત્યાગ કરેલો છે. એમને પત્ની કે બાળકો નથી. એમને તો ફૂલ ટાઈમ જોબ જ ઉપદેશ આપવાની છે. ગુરુજીને ક્યારે ય છોકરાના પરિણામની ચિંતા ના હોય, એમને ક્યારે ઈલેક્ટ્રીસિટીના બિલ ભરવાની ચિંતા ના હોય…એમનો જીવન જોવાનો દ્રષ્ટિકોણ જ અલગ હોય. તો એ ત્યાગ કરવનું કહે એ આપણા જીવનમાં ફીટ કેમનું થઇ શકે?

આપણે ત્યાં તો વોરેન બુફેતને ધંધો કેમ કરવો એની સલાહ આપતા લોકો જોવા મળી જાય ખરા. ક્રિકેટ વખતે તો આવી સલાહોનો અતિરેક થઇ જાય. ક્રિકેટની સીઝનમાં દરેક જણની પ્રતિક્રિયા એવી કે જો એમને તેન્ડુલકરની જગા એ રમવા મોકલ્યા હોય તો જ ભારત જીતી શકે. કારણ કે તેન્દુલકર હવે ક્રિકેટ રમવાનું ભૂલી ગયો છે. સહુ પહેલા એને આ પાન ખાતા ભાઈ જે ટીવીમાં મેચ જુવે છે એમની પાસેથી કોચિંગ લેવાનું છે અને પછી એ જે ટેકનીક બતાવે એ રીતે રમે તો કદાચ ૧-૨ વર્ષ પછી ભારત કોઈ નાનીશી મેચમાં જીતી પડે ખરું. અને એ ભાઈ પોતે રમવા જાય તો ક્રિકેટના પિતામહો ડોન બ્રેડમેન જેવા એમના પગે પડીને કહી શકે: તમે અત્યાર સુધી ક્યાં છુપાયા હતા? વિશ્વને તમારી આ અજાયબીથી વંચિત કેમ રાખ્યું?

“આપણા આ મોદી છેને એને હવે ઘણી ભૂલો કરી છે. આ દિવાળી જુવે તો જુવે. ખરી રીતે અત્યારે જે સંગઠન ચાલ્યું છે એ જોતા આજે જુઓ, આમની સરકાર પાક્કી. બોલો કેટલાની લગાવવી છે?” નોસ્ત્રદેમાંસને પરસેવો વળી જાય એનાથી ભવ્ય આગાહીઓ આપણે ત્યાં ચા પીતાં પીતાં અધિકારીઓ કરી પાડે. પછી મોદીજીને સરકાર કેમ ચલાવવી એની સલાહો ચાલુ થાય. છેવટે અઠવાડિયા બાદ ગમે તે પરિણામ આવ્યું હોય, આ ભાઈનો એક જ શબ્દ હોય: “જો, હું નાતો કહેતો?” અને હકીકતે એમને બધું જ કહી પાડ્યું હોય. કહેવામાં શું જાય છે?

આને કારણે આપણને કશું નુકસાન જાય ખરું? એમાં એવું છે કે આપણે વાતનો વિરોધ કરીને એ વાતના જમા પાસા શું છે એ જોવાની તક ગુમાવી દઈએ છીએ. ધારોકે ડોલર સ્ટોર ખોલવાથી અને સારી રીતે મેનેજ કરવાથી આવક થતી હોય ને નોકરી પર આધાર ના રાખવો પડતો હોય તો એ વિચારને વેલકમ કહેવાને બદલે આપણે સહુ પ્રથમ તો પેલા સામાવાળા વ્યક્તિને કેમનો મહાત કરવો એ શોધવામાં પડી જઈએ છીએ. અને આવું સતત કર્યે રાખવાને કારણે આપણે લોકોના અણગમાનો ભોગ તો બનીએ છીએ સાથે સાથે કેટલીયે નવીન વાતોને કે નવા દ્રષ્ટિકોણને અવગણીએ છીએ. એમાં પછી શું થાય? તો ભાદ્રેશને જો ડોલર સ્ટોર ગમે તો એ તો ખોલવાનો જ છે પણ આપણે એ તકથી જ વંચિત રહી જઈએ.

કોઈ એમ કહે કે ફ્લોરિડામાં જાવ તો આવું કરવા જેવું છે. તો આપણે એ વાતને ધ્યાનમાં જ ના લઈએ કારણકે આપણને નવી વાત સાંભળવાનો સમય કે ઈચ્છા જ નથી. કોઈ એમ કહે કે મારે હવે પીએમપીનો કોર્સ કરવો છે. એટલે આપણે એમ કહીએ કે ભાઈ, આ કોર્સ શું કરવા લેતો હશે? એના કરતા તો વિસુઅલ બેસિક વધુ કામમાં આવે. પણ જો આપણે આ વાતના નિષ્ણાત ના હોઈએ તો આવો અભિપ્રાય આપીને આપણે પીએમ્પીને વધુ ઊંડાણમાં જાણવાની તક ગુમાવી દઈએ છીએ.

આ પ્રકારનો અભિગમ કેળવવો પડે કારણકે મને એવું લાગે છે કે કુદરતી રીતે તાત્કાલિક કોઈકની સાથે સહમત થઈને, એના અંગે વધુ વિચાર કરવો એ આપણા માનવોના જીન્સમાં નથી. એટલે આપણે એવું “open mind” રાખવાનો પ્રયત્ન કરવો પડે છે. પણ આ અભિગમ કેળવવો જરાયે અઘરો નથી. અને જો એવું ઓપન માઈન્ડ રાખીએ તો આપણે બીજી કેટલીયે વધુ પ્રગતિ કરી શકીએ. રોજે રોજ, આપણે જે ઘરેડમાં ભરાયા હોઈએ એમાંથી બહાર નીકળવાનો રસ્તો મળે.

કેટલીયે વાર આપણે અનિર્ણિત મનોદશામાં જીવતા હોઈએ છીએ. સેંકડો અને લાખો લોકો જીવનભર એવી રીતે જીવી કાઢે છે. એમને એ ખબર નથી હોતી કે એમને શું જોઈએ છે. અને એ અનિર્ણિત પરિસ્થતિ જીવનની નાવને પારાવાર રીતે આમતેમ હડસેલ્યા કરે છે. આ પણ આપણું મન ખુલ્લું ના રાખવાનું જ પરિણામ છે. અને અનિર્ણિત મનોદશા એટલે જાણે તમારા મનના મકાનને ઉધઈ લાગે એના જેવી વાત છે. એ ધીમે ધીમે છુપે પગલે તમને ખોખલું કરતુ જાય અને તમને ખબરેય ના પડે.

વર્ષા પાઠકનો આ અંગેનો એક સરસ લેખ વાંચ્યો હતો: http://www.divyabhaskar.co.in/article/MAG-apani-vaat-varsha-pathak-you-are-in-my-place-2710991.html

About વિરેન શાહ

મારા બ્લોગ પર આપણું સ્વાગત છે. હું મૂળે અમદાવાદનો અને યુંએસેના ડલાસ શહેરમાં રહું છુ. મારા વિચારોને અહી બ્લોગ સ્વરૂપે પ્રસ્તુત કરું છુ. આપનો અભિપ્રાય આવકાર્ય છે.
This entry was posted in Uncategorized. Bookmark the permalink.

One Response to શું વાત કરો છો?

  1. Pingback: અપડેટ્સ-૫ « કલબલાટ

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s