તાત્કાલિક કામ કેમ થતું નથી?


છેવટે મારે પેલા સોહમને ટકાનું પૂછવાનું તો રહી જ ગયું. મને એ પૂછવામાં મુઠભેડ થવાની શકયતા લગતી હતી. એટલે પછી બીજા થોડા કામો પતાવવાનું નક્કી કર્યું પણ સોહમને ફોન પછી જ કરીશું એવો પ્લાન કર્યો. પછી એવું નક્કી કર્યું કે કાલે સવારે જ વાત કરીશું. પણ સવારે બીજા કામો હતા અને આ કામ મૂળે ગમે એવું હતું નહિ તે એવું નક્કી કર્યું કે સાંજે જ કરવાનું હોય ને ! પછી સાંજે તો આપણે ગેઈમમાં જવાનું હતું. તે વળી પાછુ બીજા દિવસે. તે આમને આમ પાંચ દિવસ વીતી ગયા. છેવટે એ વાત એટલી બગડી કે એમ થાય કે જયારે વાત કરવાની હતી એ જ વખતે કરી લીધી હોત તો.

આમ છતાયે ગમે એટલું નક્કી કરો તો પણ આવા પ્રસંગ બનતા જ રહે છે. જે કામ આજે જ કરવું જોઈએ એ ટાળીને કાલે, પછી પરમ દિવસે, પછી પંદરમાં દિવસે અને છેવટે એ કામ જયારે જવાળામુખીની જેમ ફાટે ત્યારે જેવું થાય એવું કરો. એટલે એ કામ કરવાની આળસ છે એટલે એવું થાય કે પછી કામ કરવાનું નથી ગમતું એટલે?

એમાં એવું છે કે માણસને મારવા કરતા વધુ ડર અણગમતી પરિસ્થિતિનો સામનો કરવામાં લાગે છે. એક વાર બારમાં ધોરણમાં મારે પીલીમની પરીક્ષામાં મારું રીઝલ્ટ આવ્યું નહતુ. અમારા R. J. Patel સાહેબે મને બોલાવ્યો અને મારા દેખાતા જ પેપર તપાસવાના શરુ કર્યું. તે મને તો બેઠા બેઠા પરસેવો વળી જાય. બધું સાચું લખ્યું હોય છતાયે કઈક ભૂલ રહી ગઈ હોય તો એવું ટેન્શન થાય. આ ડર પરિસ્થિતિનો સામનો કરવાની વાત છે.

આપણે કરવાનું કામ ના કરીએ એમાં આળસ સિવાય મુઠભેડનો ડર ઘણે ભાગે ભાગ ભજવે છે. એટલે હું કેટલીયે વાર નક્કી કરું કે આ વખતે છેલ્લી વાર. હવે આવું નહિ થવા દઈએ. પણ થોડા સમયમાં હતા એવાને એવા. હું એક વારની અણગમતી પરિસ્થિતિ ટાળવાને સારું બીજી કેટલીયે વધુ મુશ્કેલીઓ વહોરી લઉં છું. બોસ પાસે પગારની માંગણી ના કરીને વર્ષો સુધી આપણે ઓછા પગારથી જ ચલાવી લઈએ છીએ.

મુળે લોકોને સારું લગાડવા માટે હું એ પ્રકારની વાત જ ટાળું. એને કારણે ફાયદો પણ થાય. આપણે હંમેશા સારા લાગીએ. પણ એને કારણે ઘણી જ અગત્યની વાતો બાજુ પર રહી જાય. અને છેવટે જો એ કામ કરવું જ પડે એવું હોય તો હમણા ટાળવું શું કરવા?

અંગ્રેજી ચોપડીઓમાં આને Procrastination કહે છે. એના પર કેટલીયે ચોપડીઓ લખાયેલ છે અને મનોવૈજ્ઞાનિકોએ PHD કરેલા છે. Procrastination ના કેટલાયે કારણોની શોધ કરવામાં આવી છે. આળસ, કામ ના કરવાની ઈચ્છા, એક સામટું કરી લઈશું એવી મનની ધારણા ને બીજા કેટલાયે સંશોધન થયેલા છે.

મારો સહુથી અગત્યનો પ્રશ્ન છે કે મુઠભેડ થાય કે માથાકૂટ થાય, કોઈકની જોડે કચકચ કરવી પડે એવી હોય, ઉગ્ર દલીલો કરવાની હોય, ભયંકર વાદ વિવાદની શકયતા હોય એવા કામો તરત તો નથી જ પતતા. કોકની જોડે વાત કરતા હોઈએ અને આવો કોઈક વિચિત્ર ફોન આવે તો હું એ તત્કાલ કે તુરંતમાં પતાવી દેવાને બદલે એને રહેવા દઉં. એટલે એ કામ વધુને વધુ વિકરાળ થતું જાય અને એની દુરોગામી અસરો વધુને વધુ ખરાબ થતી જાય.

આવા કામને કેમ પૂરું કરવું? મારા ઘણા મિત્રોને મેં આ પ્રશ્ન પૂછ્યો છે. આ પ્રશ્ન દરેક વ્યક્તિના જીવનમાં આવે જ. ઘણા લોકો સામા વ્યક્તિની ખાસ સાડાબારી રાખતા નથી. આ આવું જ છે. તમને ફાવે તો ઠીક નહીતર કઈ નહિ. નહીતર એવું કે જસ્ટ ડુ ઈટ. કોઈકની રીત એવી કે રોજ એક નિશ્ચિત સમય એવો ફાળવવો કે ત્યારે જ આવા વિચિત્ર કામો કરવા બેસવાના. ત્યાં સુધી વિચાર પણ ના કરવો કે એ કામ છે. આ બધી સખત ટ્રેનીંગની વાત છે. જયારે ઘમાસાણ માથાકૂટ સામે ઉભી હોય ત્યારે એવું યાદ આવે કે આ વાત મગજ પર હાવી થવા દેવાની નથી એવું કરી શકાય ખરું?

આના ઘણા બીજા રસ્તાઓ પણ છે. કોઈ ઉંચી પદવીવાળા માણસ હોય તો આવું કામ કોકને સોંપી દે. એ પણ એક રસ્તો છે.

તમારી સામે પરિસ્થિતિ ઉભી હોય અને એનો સામનો કરવો ના ગમે એવો હોય તો પણ કરી લેવો જેથી કરીને એમ ના કરવાથી થતા મોટા નુકસાનોમાંથી બચી જવાય. ધારોકે એવું છે કે આપણે અત્યારે પુરેપુરી વાત કરવા માટે તૈયાર નથી. તો જેટલા તૈયાર હોવ એટલી વાત કરી લેવી. કારણકે જો અત્યારે તૈયાર નથી તો કયારેય તૈયાર નથી રહેવાના. ઘણા લોકો મનગમતી છોકરીને પૂછવામાં રહી જાય. કોક વાર અમુક અગત્યની વાત ટાળવાને બહાને છોડી દો, તો એનો અર્થ એવો પણ નીકળી શકે કે આપણે અપ્રમાણિક છીએ. તો ઘણી વાર તમારો ખોટો ઈરાદો છે એવું કારણ વગર પ્રસ્થાપિત થઇ જાય. એટલે ખુલ્લંખુલ્લા અને ચોખ્ખી વાત કરવી હંમેશા આગળ પડે. જો બધું એક જ વારમાં ના ફાવે તો બીજીવાર વાત કરીને સાચો સંદેશ કહેવો પણ વાતને મોઘમ (અધ્યાહાર) રાખવી એ ગુનો કરવા જેટલું ખતરનાક છે. અને ધારો કે એ કામ ખોટું થઇ ગયું તો? તો પછી સુધારવાનો પ્રયત્ન કરવો. કોઈ પણ કામ ટાળો અને એ આપમેળે સારું થઇ જશે એવું માની લેવા કરતા, તમારાથી થયું એવું પણ તુરંત કર્યું હોય એ સ્ટ્રેટેજી આગળ પડે. દર વખતે આ વાત સફળ રહે એવું જરૂરી નથી. પણ મોટે ભાગે વિચિત્ર કામ ટાળો એના કરતા કામ કરો એ વધુ સારી કાર્યપદ્ધતિ કહેવાય

દરેક નવો દિવસ નવી ટ્રેનીંગ આપે છે. આ ટ્રેનીંગને આત્મસાત કરીને તરત કામ કરી શકાય તો એ મન પરનો વિજય છે. ખરેખર મારી દ્રષ્ટીએ આવું જો સિદ્ધ કરી શકાય તો ખરેખર બહાદુરી એને જ કહેવાય.  છતાયે જો આવો પ્રશ્ન ઉભો રહેતો હોય તો એને સોલ્વ કરવો એ જ સાચો રસ્તો છે.

 

 

About વિરેન શાહ

મારા બ્લોગ પર આપણું સ્વાગત છે. હું મૂળે અમદાવાદનો અને યુંએસેના ડલાસ શહેરમાં રહું છુ. મારા વિચારોને અહી બ્લોગ સ્વરૂપે પ્રસ્તુત કરું છુ. આપનો અભિપ્રાય આવકાર્ય છે.
This entry was posted in Uncategorized. Bookmark the permalink.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s